Hayvanları Koruma Kanunu
Kanun No. 5199 Kabul Tarihi
: 24.6.2004
BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Tanımlar ve İlkeler
Amaç
MADDE 1. Bu Kanunun amacı; hayvanların rahat
yaşamlarını ve hayvanlara iyi ve uygun muamele edilmesini temin
etmek, hayvanların acı, ıstırap ve eziyet çekmelerine karşı
en iyi şekilde korunmalarını, her türlü mağduriyetlerinin önlenmesini
sağlamaktır.
Kapsam
MADDE 2. Bu Kanun, amaç maddesi doğrultusunda
yapılacak düzenlemeleri, alınacak önlemleri, sağlanacak eşgüdümü,
denetim, sınırlama ve yükümlülükler ile tâbi olunacak cezaî
hükümleri kapsar.
Tanımlar
MADDE 3. Bu Kanunda geçen terimlerden;
a)Yaşama ortamı: Bir hayvanın veya hayvan topluluğunun doğal
olarak yaşadığı yeri,
b) Etoloji: Bir hayvan türünün doğuştan gelen, kendine özgü
davranışlarını inceleyen bilim dalını,
c) Ekosistem: Canlıların kendi aralarında ve cansız çevreleriyle
ilişkilerini bir düzen içinde yürüttükleri biyolojik, fiziksel
ve kimyasal sistemi,
d) Tür: Birbirleriyle çiftleşebilen ve üreme yeteneğine sahip
verimli döller verebilen populasyonları,
e) Evcil hayvan: İnsan tarafından kültüre alınmış ve eğitilmiş
hayvanları,
f) Sahipsiz hayvan: Barınacak yeri olmayan veya sahibinin ya
da koruyucusunun ev ve arazisinin sınırları dışında bulunan
ve herhangi bir sahip veya koruyucunun kontrolü ya da doğrudan
denetimi altında bulunmayan evcil hayvanları,
g) Güçten düşmüş hayvan: Bulaşıcı ve salgın hayvan hastalıkları
haricinde yaşlanma, sakatlanma, yaralanma ve hastalanma gibi
çeşitli nedenlerle fizikî olarak iş yapabilme yeteneğini kaybetmiş
binek ve yük hayvanlarını,
h)Yabani hayvan: Doğada serbest yaşayan evcilleştirilmemiş ve
kültüre alınmamış omurgalı ve omurgasız hayvanları,
ı) Ev ve süs hayvanı: İnsan tarafından özellikle evde, işyerlerinde
ya da arazisinde özel zevk ve refakat amacıyla muhafaza edilen
veya edilmesi tasarlanan bakımı ve sorumluluğu sahiplerince
üstlenilen her türlü hayvanı,
j) Kontrollü hayvan: Bir kişi, kuruluş, kurum ya da tüzel kişilik
tarafından sahiplenilen, bakımı, aşıları, periyodik sağlık kontrolleri
yapılan işaretlenmiş kayıt altındaki ev ve süs hayvanlarını,
k) Hayvan bakımevi: Hayvanların rehabilite edileceği bir tesisi,
l) Deney: Herhangi bir hayvanın acı, eziyet, üzüntü veya uzun
süreli hasara neden olacak deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla
kullanılmasını,
m) Deney hayvanı: Deneyde kullanılan ya da kullanılacak olan
hayvanı,
n) Kesim hayvanı: Gıda amaçlı kesimi yapılan hayvanları,
o) Bakanlık: Çevre ve Orman Bakanlığını,
İfade eder.
İlkeler
MADDE 4. Hayvanların korunmasına ve rahat yaşamalarına
ilişkin temel ilkeler şunlardır:
a) Bütün hayvanlar eşit doğar ve bu Kanun hükümleri çerçevesinde
yaşama hakkına sahiptir.
b) Evcil hayvanlar, türüne özgü hayat şartları içinde yaşama
özgürlüğüne sahiptir. Sahipsiz hayvanların da, sahipli hayvanlar
gibi yaşamları desteklenmelidir.
c) Hayvanların korunması, gözetilmesi, bakımı ve kötü muamelelerden
uzak tutulması için gerekli önlemler alınmalıdır.
d) Hiçbir maddî kazanç ve menfaat amacı gütmeksizin, sadece
insanî ve vicdanî sorumluluklarla, sahipsiz ve güçten düşmüş
hayvanlara bakan veya bakmak isteyen ve bu Kanunda öngörülen
koşulları taşıyan gerçek ve tüzel kişilerin teşviki ve bu kapsamda
eşgüdüm sağlanması esastır.
e) Nesli yok olma tehlikesi altında bulunan tür ve bunların
yaşama ortamlarının korunması esastır.
f) Yabani hayvanların yaşama ortamlarından koparılmaması, doğada
serbestçe yaşayan bir hayvanın yakalanıp özgürlükten yoksun
bırakılmaması esastır.
g) Hayvanların korunması ve rahat yaşamalarının sağlanmasında;
insanlarla diğer hayvanların hijyen, sağlık ve güvenlikleri
de dikkate alınmalıdır.
h) Hayvanların türüne özgü şartlarda bakılması, beslenmesi,
barındırılma ve taşınması esastır.
ı) Hayvanları taşıyan ve taşıtanlar onları türüne ve özelliğine
uygun ortam ve şartlarda taşımalı, taşıma sırasında beslemeli
ve bakımını yapmalıdırlar.
j) Yerel yönetimlerin, gönüllü kuruluşlarla işbirliği içerisinde,
sahipsiz ve güçten düşmüş hayvanların korunması için hayvan
bakımevleri ve hastaneler kurarak onların bakımlarını ve tedavilerini
sağlamaları ve eğitim çalışmaları yapmaları esastır.
k) Kontrolsüz üremeyi önlemek amacıyla, toplu yaşanan yerlerde
beslenen ve barındırılan kedi ve köpeklerin sahiplerince kısırlaştırılması
esastır. Bununla birlikte, söz konusu hayvanlarını yavrulatmak
isteyenler, doğacak yavruları belediyece kayıt altına aldırarak
bakmakla ve/veya dağıtımını yapmakla yükümlüdür.
İKİNCİ KISIM
Koruma Tedbirleri
BİRİNCİ BÖLÜM
Hayvanların Sahiplenilmesi, Bakımı ve Korunması
Hayvanların sahiplenilmesi ve bakımı
MADDE 5. Bir hayvanı, bakımının gerektirdiği
yaygın eğitim programına katılarak sahiplenen veya ona bakan
kişi, hayvanı barındırmak, hayvanın türüne ve üreme yöntemine
uygun olan etolojik ihtiyaçlarını temin etmek, sağlığına dikkat
etmek, insan, hayvan ve çevre sağlığı açısından gerekli tüm
önlemleri almakla yükümlüdür.
Hayvan sahipleri, sahip oldukları hayvanlardan kaynaklanan çevre
kirliliğini ve insanlara verilebilecek zarar ve rahatsızlıkları
önleyici tedbirleri almakla yükümlü olup; zamanında ve yeterli
seviyede tedbir alınmamasından kaynaklanan zararları tazmin
etmek zorundadırlar.
Ev ve süs hayvanı satan kişiler, bu hayvanların bakımı ve korunması
ile ilgili olarak yerel yönetimler tarafından düzenlenen eğitim
programlarına katılarak sertifika almakla yükümlüdürler.
Ev ve süs hayvanı ve kontrollü hayvanları bulundurma ve sahiplenme
şartları, hayvan bakımı konularında verilecek eğitim ile ilgili
usul ve esaslar ile sahiplenilerek bakılan hayvanların çevreye
verecekleri zarar ve rahatsızlıkları önleyici tedbirler, Tarım
ve Köyişleri Bakanlığı ile eşgüdüm sağlanmak suretiyle, İçişleri
Bakanlığı ve ilgili kuruluşların görüşü alınarak Bakanlıkça
çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Ticarî amaç güdülmeden bilhassa ev ve bahçesi içerisinde bakılan
ev ve süs hayvanları sahiplerinin borcundan dolayı haczedilemezler.
Ev ve süs hayvanlarının üretimini ve ticaretini yapanlar, hayvanları
sahiplenen ve onu üretmek için seçenler annenin ve yavrularının
sağlığını tehlikeye atmamak için gerekli anatomik, fizyolojik
ve davranış karakteristikleri ile ilgili önlemleri almakla yükümlüdür.
Ev ve süs hayvanları ile kontrollü hayvanlardan, doğal yaşama
ortamlarına tekrar uyum sağlayamayacak durumda olanlar terk
edilemez; beslenemeyeceği ve iklimine uyum sağlayamayacağı ortama
bırakılamaz. Ancak, yeniden sahiplendirme yapılabilir ya da
hayvan bakımevlerine teslim edilebilir.
Sahipsiz ve güçten düşmüş hayvanların korunması
MADDE 6. Sahipsiz ya da güçten düşmüş hayvanların,
3285 sayılı Hayvan Sağlığı Zabıtası Kanununda öngörülen durumlar
dışında öldürülmeleri yasaktır.
Güçten düşmüş hayvanlar ticarî ve gösteri amaçlı veya herhangi
bir şekilde binicilik ve taşımacılık amacıyla çalıştırılamaz.
Sahipsiz hayvanların korunması, bakılması ve gözetimi için yürürlükteki
mevzuat hükümleri çerçevesinde, yerel yönetimler yetki ve sorumluluklarına
ilişkin düzenlemeler ile çevreye olabilecek olumsuz etkilerini
gidermeye yönelik tedbirler, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ve
İçişleri Bakanlığı ile eşgüdüm sağlanarak, diğer ilgili kuruluşların
da görüşü alınmak suretiyle Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle
belirlenir.
Sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanların en hızlı şekilde yerel
yönetimlerce kurulan veya izin verilen hayvan bakımevlerine
götürülmesi zorunludur. Bu hayvanların öncelikle söz konusu
merkezlerde oluşturulacak müşahede yerlerinde tutulması sağlanır.
Müşahede yerlerinde kısırlaştırılan, aşılanan ve rehabilite
edilen hayvanların kaydedildikten sonra öncelikle alındıkları
ortama bırakılmaları esastır.
Sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanların toplatılması ve hayvan
bakımevlerinin çalışma usul ve esasları, ilgili kurum ve kuruluşların
görüşleri alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Hayvan bakımevleri ve hastanelerin kurulması amacıyla Hazineye
ait araziler öncelikle tahsis edilir. Amacı dışında kullanıldığı
tespit edilen arazilerin tahsisi iptal edilir.
Hiçbir kazanç ve menfaat sağlamamak kaydıyla sadece insanî ve
vicdanî amaçlarla sahipsiz ve güçten düşmüş hayvanlara bakan
veya bakmak isteyen ve bu Kanunda öngörülen şartları taşıyan
gerçek ve tüzel kişilere; belediyeler, orman idareleri, Maliye
Bakanlığı, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından, mülkiyeti
idarelerde kalmak koşuluyla arazi ve buna ait binalar ve demirbaşlar
tahsis edilebilir. Tahsis edilen arazilerin üzerinde amaca uygun
tesisler ilgili Bakanlığın/İdarenin izni ile yapılır.
İKİNCİ BÖLÜM
Hayvanlara Müdahaleler
Cerrahi müdahaleler
MADDE 7. Hayvanlara tıbbî ve cerrahi müdahaleler
sadece veteriner hekimler tarafından yapılır.
Kontrolsüz üremenin önlenmesi için, hayvanlara acı vermeden
kısırlaştırma müdahaleleri yapılır.
Yasak müdahaleler
MADDE 8. Bir hayvan neslini yok edecek her
türlü müdahale yasaktır.
Hayvanların, yaşadıkları sürece, tıbbî amaçlar dışında organ
veya dokularının tümü ya da bir bölümü çıkarılıp alınamaz veya
tahrip edilemez.
Ev ve süs hayvanının dış görünüşünü değiştirmeye yönelik veya
diğer tedavi edici olmayan kuyruk ve kulak kesilmesi, ses tellerinin
alınması ve tırnak ve dişlerinin sökülmesine yönelik cerrahi
müdahale yapılması yasaktır. Ancak bu yasaklamalara; bir veteriner
hekimin, veteriner hekimliği uygulamaları ile ilgili tıbbî sebepler
veya özel bir hayvanın yararı için gerektiğinde tedavi edici
olmayan müdahaleyi gerekli görmesi veya üremenin önlenmesi durumlarında
izin verilebilir.
Bir hayvana tıbbî amaçlar dışında, onun türüne ve etolojik özelliklerine
aykırı hale getirecek şekilde ve dozda hormon ve ilaç vermek,
çeşitli maddelerle doping yapmak, hayvanların türlerine has
davranış ve fizikî özelliklerini yapay yöntemlerle değiştirmek
yasaktır.
Hayvan deneyleri
MADDE 9. Hayvanlar, bilimsel olmayan teşhis,
tedavi ve deneylerde kullanılamazlar.
Tıbbî ve bilimsel deneylerin uygulanması ve deneylerin hayvanları
koruyacak şekilde yapılması ve deneylerde kullanılacak hayvanların
uygun biçimde bakılması ve barındırılması esastır.
Başkaca bir seçenek olmaması halinde, hayvanlar bilimsel çalışmalarda
deney hayvanı olarak kullanılabilir.
Hayvan deneyi yapan kurum ve kuruluşlarda bu deneylerin yapılmasına
kendi bünyelerinde kurulmuş ve kurulacak etik kurullar yoluyla
izin verilir.
Etik kurulların kuruluşu, çalışma usul ve esasları, Tarım ve
Köyişleri Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığının ve ilgili kuruluşların
görüşleri alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Deney hayvanlarının yetiştirilmesi, beslenmesi, barındırılması,
bakılması, deney hayvanı besleyen, tedarik eden ve kullanıcı
işletmelerin tescil edilmesi, çalışan personelin nitelikleri,
tutulacak kayıtlar, ne tür hayvanların yetiştirileceği ve deney
hayvanı besleyen, tedarik eden ve kullanıcı işletmelerin uyacağı
esaslar Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle
belirlenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Hayvanların Ticareti ve Eğitilmesi
Hayvanların ticareti
MADDE 10. Satılırken; hayvanların sağlıklarının
iyi, barındırıldıkları yerin temiz ve sağlık şartlarına uygun
olması zorunludur.
Çiftlik hayvanlarının bakımı, beslenmesi, nakliyesi ve kesimi
esnasında hayvanların refahı ve güvenliğinin sağlanması hususundaki
düzenlemeler Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle
belirlenir.
Yabani hayvanların ticaretine ilişkin düzenlemeler Bakanlıkça
çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Ev ve süs hayvanlarının üretimini ve ticaretini yapanlar, annenin
ve yavrularının sağlığını tehlikeye atmamak için gerekli anatomik,
fizyolojik ve davranış karakteristikleri ile ilgili önlemleri
almakla yükümlüdür.
Hayvanların ticarî amaçla film çekimi ve reklam için kullanılması
ile ilgili hususlar izne tâbidir. Bu izne ait usul ve esaslar
ilgili kuruluşların görüşü alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle
belirlenir.
Bir hayvan; acı, ıstırap ya da zarar görecek şekilde, film çekimi,
gösteri, reklam ve benzeri işler için kullanılamaz.
Deney hayvanlarının ithalat ve ihracatı izne tâbidir. Bu izin,
Bakanlığın görüşü alınarak Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca verilir.
Hasta, sakat ve yaşlı durumda bulunan veya iyileşemeyecek derecede
ağrısı veya acısı olan bir hayvanı usulüne uygun kesmek ya da
ağrısız öldürme amacından başka bir amaçla birine devretmek,
satmak veya almak yasaktır.
Eğitim
MADDE 11. Hayvanlar, doğal kapasitesini veya
gücünü aşacak şekilde veya yaralanmasına, gereksiz acı çekmesine,
kötü alışkanlıklara özendirilmesine neden olacak yöntemlerle
eğitilemez.
Hayvanları başka bir canlı hayvanla dövüştürmek yasaktır. Folklorik
amaca yönelik, şiddet içermeyen geleneksel gösteriler, Bakanlığın
uygun görüşü alınarak il hayvanları koruma kurullarından izin
alınmak suretiyle düzenlenebilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Hayvanların Kesimi, Öldürülmesi ve Yasaklar
Hayvanların kesimi
MADDE 12. Hayvanların kesilmesi; dini kuralların
gerektirdiği özel koşullar dikkate alınarak hayvanı korkutmadan,
ürkütmeden, en az acı verecek şekilde, hijyenik kurallara uyularak
ve usulüne uygun olarak bir anda yapılır. Hayvanların kesiminin
ehliyetli kişilerce yapılması sağlanır.
Dini amaçla kurban kesmek isteyenlerin kurbanlarını dini hükümlere,
sağlık şartlarına, çevre temizliğine uygun olarak, hayvana en
az acı verecek şekilde bir anda kesimi, kesim yerleri, ehliyetli
kesim yapacak kişiler ve ilgili diğer hususlar Bakanlık, kurum
ve kuruluşların görüşü alınarak, Diyanet İşleri Başkanlığının
bağlı olduğu Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Hayvanların öldürülmesi
MADDE 13. Kanunî istisnalar ile tıbbî ve bilimsel
gerekçeler ve gıda amaçlı olmayan, insan ve çevre sağlığına
yönelen önlenemez tehditler bulunan acil durumlar dışında yavrulama,
gebelik ve süt anneliği dönemlerinde hayvanlar öldürülemez.
Öldürme işleminden sorumlu kişi ve kuruluşlar, hayvanın kesin
olarak öldüğünden emin olunduktan sonra, hayvanın ölüsünü usulüne
uygun olarak bertaraf etmek veya ettirmekle yükümlüdürler. Öldürme
esas ve usulleri Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Yasaklar
MADDE 14. Hayvanlarla ilgili yasaklar şunlardır:
a) Hayvanlara kasıtlı olarak kötü davranmak, acımasız ve zalimce
işlem yapmak, dövmek, aç ve susuz bırakmak, aşırı soğuğa ve
sıcağa maruz bırakmak, bakımlarını ihmal etmek, fiziksel ve
psikolojik acı çektirmek.
b) Hayvanları, gücünü aştığı açıkça görülen fiillere zorlamak.
c) Hayvan bakımı eğitimi almamış kişilerce ev ve süs hayvanı
satmak.
d) Ev ve süs hayvanlarını onaltı yaşından küçüklere satmak.
e) Hayvanların kesin olarak öldüğü anlaşılmadan, vücutlarına
müdahalelerde bulunmak.
f) Kesim hayvanları ve 4915 sayılı Kanun çerçevesinde avlanmasına
ve özel üretim çiftliklerinde kesim hayvanı olarak üretimine
izin verilen av hayvanları ile ticarete konu yabani hayvanlar
dışındaki hayvanları, et ihtiyacı amacıyla kesip ya da öldürüp
piyasaya sürmek.
g) Kesim için yetiştirilmiş hayvanlar dışındaki hayvanları ödül,
ikramiye ya da prim olarak dağıtmak.
h) Tıbbî gerekçeler hariç hayvanlara ya da onların ana karnındaki
yavrularına veya havyar üretimi hariç yumurtalarına zarar verebilecek
sunî müdahaleler yapmak, yabancı maddeler vermek.
ı) Hayvanları hasta, gebelik süresinin 2/3’ünü tamamlamış gebe
ve yeni ana iken çalıştırmak, uygun olmayan koşullarda barındırmak.
j) Hayvanlarla cinsel ilişkide bulunmak, işkence yapmak.
k) Sağlık nedenleri ile gerekli olmadıkça bir hayvana zor kullanarak
yem yedirmek, acı, ıstırap ya da zarar veren yiyecekler ile
alkollü içki, sigara, uyuşturucu ve bunun gibi bağımlılık yapan
yiyecek veya içecekler vermek.
l) Pitbull Terrier, Japanese Tosa gibi tehlike arz eden hayvanları
üretmek; sahiplendirilmesini, ülkemize girişini, satışını ve
reklamını yapmak; takas etmek, sergilemek ve hediye etmek.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Hayvan Koruma Yönetimi
BİRİNCİ BÖLÜM
Mahallî Hayvan Koruma Kurulları Teşkilât, Görev ve Sorumluluklar
İl hayvanları koruma kurulu
MADDE 15. Her ilde il hayvanları koruma kurulu,
valinin başkanlığında, sadece hayvanların korunması ve mevcut
sorunlar ile çözümlerine yönelik olmak üzere toplanır.
Bu toplantılara;
a) Büyükşehir belediyesi olan illerde büyükşehir belediye başkanları,
büyükşehire bağlı ilçe belediye başkanları, büyükşehir olmayan
illerde belediye başkanları,
b) İl çevre ve orman müdürü,
c) İl tarım müdürü,
d) İl sağlık müdürü,
e) İl millî eğitim müdürü,
f) İl müftüsü,
g) Belediyelerin veteriner işleri müdürü,
h) Veteriner fakülteleri olan yerlerde fakülte temsilcisi,
ı) Münhasıran hayvanları koruma ile ilgili faaliyet gösteren
gönüllü kuruluşlardan valilik takdiri ile seçilecek en çok iki
temsilci,
j) İl veya bölge veteriner hekimler odasından bir temsilci,
Katılır.
Kurul başkanı gerekli gördüğü durumlarda konuyla ilgili olarak
diğer kurum ve kuruluşlardan yetkili isteyebilir.
İl hayvan koruma kurulu sekretaryasını, il çevre ve orman müdürlüğü
yürütür. Kurul, çalışmalarının sonucunu, önemli politika, strateji,
uygulama, inceleme ve görüşleri Bakanlığa bildirir. İllerde
temsilciliği bulunmayan kuruluş var ise il hayvan koruma kurulları
diğer üyelerden oluşur. Kurul, kurul başkanı tarafından toplantıya
çağrılır.
İl hayvan koruma kurulunun çalışma esas ve usulleri Bakanlıkça
çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
İl hayvanları koruma kurulunun görevleri
MADDE 16. Hayvanları koruma kurulu münhasıran
hayvanların korunması, sorunların tespiti ve çözümlerini karara
bağlamak üzere; av ve yaban hayvanlarının ve yaşama alanlarının
korunması ve avcılığın düzenlenmesi hususlarında alınmış olan
Merkez Av Komisyonu kararlarını göz önünde bulundurarak;
a) Hayvanların korunması ve kullanılmasında onların yasal temsilciliği
niteliği ile bu Kanunda belirtilen görevleri yerine getirmek,
b) İl sınırları içinde hayvanların korunmasına ilişkin sorunları
belirleyip, koruma sorunlarının çözüm tekliflerini içeren yıllık,
beş yıllık ve on yıllık plân ve projeler yapmak, yıllık hedef
raporları hazırlayıp Bakanlığın uygun görüşüne sunmak, Bakanlığın
olumlu görüşünü alarak hayvanların korunması amacıyla her türlü
önlemi almak,
c) Hazırlanan uygulama programlarının uygulanmasını sağlamak
ve sonuçtan Bakanlığa bilgi vermek,
d) Hayvanların korunması ile ilgili olarak çeşitli kişi, kurum
ve kuruluşların il düzeyindeki faaliyetlerini izlemek, yönlendirmek
ve bu konuda gerekli eşgüdümü sağlamak,
e) İlde kurulacak olan hayvan bakımevleri ve hayvan hastanelerini
desteklemek, geliştirmek ve gerekli önlemleri almak,
f) Yerel hayvan koruma gönüllülerinin müracaatlarını değerlendirmek,
g) Hayvan sevgisi, korunması ve yaşatılması ile ilgili eğitici
faaliyetler düzenlemek,
j) Bu Kanuna göre çıkarılacak mevzuatla verilecek görevleri
yapmak,
İle görevli ve yükümlüdür.
İKİNCİ BÖLÜM
Denetim ve Hayvan Koruma Gönüllüleri
Denetim
MADDE 17. Bu Kanun hükümlerine uyulup uyulmadığını
denetleme yetkisi Bakanlığa aittir. Gerektiğinde bu yetki Bakanlıkça
mahallin en büyük mülkî amirine yetki devri suretiyle devredilebilir.
Denetim elemanlarının nitelikleri ve denetime ilişkin usul ve
esaslar ile kayıt ve izleme sistemi kurma, bildirim yükümlülüğü
ile bunları verecekler hakkındaki usul ve esaslar Bakanlıkça
çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Yerel yönetimler, ev ve süs hayvanları ile sahipsiz hayvanların
kayıt altına alınması ile ilgili işlemleri yapmakla yükümlüdürler.
Yerel hayvan koruma görevlilerinin sorumlulukları
MADDE 18. Özellikle kedi ve köpekler gibi sahipsiz
hayvanların kendi mekânlarında, bulundukları bölge ve mahallerde
yaşamaları sorumluluğunu üstlenen gönüllü kişilere yerel hayvan
koruma görevlisi adı verilir. Bu görevliler, hayvan koruma dernek
ve vakıflarına üye ya da bu konuda faydalı hizmetler yapmış
kişiler arasından il hayvan koruma kurulu tarafından her yıl
için seçilir. Yerel hayvan koruma görevlileri görev anında belgelerini
taşımak zorundadır ve bu belgelerin her yıl yenilenmesi gerekir.
Olumsuz faaliyetleri tespit edilen kişilerin belgeleri iptal
edilir. Yerel hayvan görevlilerinin görev ve sorumluluklarına,
bu kişilere verilecek belgelere, bu belgelerin iptaline ve verilecek
eğitime ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle
belirlenir.
Yerel hayvan koruma görevlileri; bölge ve mahallerindeki, öncelikle
köpekler ve kediler olmak üzere, sahipsiz hayvanların bakımları,
aşılarının yapılması, aşılı hayvanların markalanması ve kayıtlarının
tutulmasının sağlanması, kısırlaştırılması, saldırgan olanların
eğitilmesi ve sahiplendirilmelerinin yapılması için yerel yönetimler
tarafından kurulan hayvan bakımevlerine gönderilmesi gibi yapılan
tüm faaliyetleri yerel yönetimler ile eşgüdümlü olarak yaparlar.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Hayvanların Korunmasının Desteklenmesi
Mali destek
MADDE 19. Ev ve süs hayvanlarının korunması
amacıyla bakımevleri ve hastaneler kurmak; buralarda bakım,
rehabilitasyon, aşılama ve kısırlaştırma gibi faaliyetleri yürütmek
için, başta yerel yönetimler olmak üzere diğer ilgili kurum
ve kuruluşlara Bakanlıkça uygun görülen miktarlarda mali destek
sağlanır. Bu amaçla Bakanlık bütçesine gerekli ödenek konulur.
Bu ödeneğin kullanımına ilişkin esas ve usuller, Maliye Bakanlığının
olumlu görüşü alınmak suretiyle Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle
belirlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Diğer Hükümler
Eğitici yayınlar
MADDE 20. Hayvanların korunması ve refahı amacıyla;
yaygın ve örgün eğitime yönelik programların yapılması, radyo
ve televizyon programlarında bu konuya yer verilmesi esastır.
Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu ile özel televizyon kanallarına
ait televizyon programlarında ayda en az iki saat, özel radyo
kanallarının programlarında ise ayda en az yarım saat eğitici
yayınların yapılması zorunludur. Bu yayınların % 20'sinin izlenme
ve dinlenme oranı en yüksek saatlerde yapılması esastır. Radyo
ve Televizyon Üst Kurulu görev alanına giren hususlarda bu maddenin
takibi ile yükümlüdür.
Trafik kazaları
MADDE 21. Bir hayvana çarpan ve ona zarar veren
sürücü, onu en yakın veteriner hekim ya da tedavi ünitesine
götürmek veya götürülmesini sağlamak zorundadır.
Hayvanat bahçeleri
MADDE 22. İşletme sahipleri ve belediyeler
hayvanat bahçelerini, doğal yaşama ortamına en uygun şekilde
tanzim etmekle ve ettirmekle yükümlüdürler. Hayvanat bahçelerinin
kuruluşu ile çalışma usul ve esasları Tarım ve Köyişleri Bakanlığının
görüşü alınmak suretiyle Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle
belirlenir.
Yasak ve izinler
MADDE 23. Bu Kanun kapsamında olan ev ve süs
hayvanlarının ticaretinin yapılması, ithalatı ve ihracatı ile
her ne şekilde olursa olsun, ülkeden çıkarılması ve sokulması
ile ilgili her türlü izin ve işlemlerde Bakanlığın görüşü alınmak
kaydıyla Tarım ve Köyişleri Bakanlığı yetkilidir. Tarım ve Köyişleri
Bakanlığının ilgili birimlerince, yıl içinde yapılan ithalat
ve ihracat ile ilgili bilgiler Bakanlığa bildirilir.
Koruma altına alma
MADDE 24. Bu Kanunun hayvanları korumaya yönelik
hükümlerine aykırı hareket eden ve bu suretle bulundurduğu hayvanların
bakımını ciddi şekilde ihmal eden ya da onlara ağrı, acı veya
zarar veren kişilerin denetimle yetkili merci tarafından hayvan
bulundurması yasaklanır ve hayvanlarına el konulur. Söz konusu
hayvan yeniden sahiplendirilir ya da koruma altına alınır.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Cezai Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
İdari Para Cezası Verme Yetkisi, Cezalar, Ödeme Süresi, Tahsil
ve İtiraz
İdarî para cezası verme yetkisi
MADDE 25. Bu Kanunda öngörülen idarî para cezaları
bu Kanunun 17 nci maddesinde belirtilen denetime yetkili merci
tarafından verilir.
İdari para cezalarına itiraz
MADDE 26. İdarî para cezalarına karşı cezanın
tebliği tarihinden itibaren onbeş gün içinde idare mahkemesine
dava açılabilir. Davanın açılmış olması idarece verilen cezanın
yerine getirilmesini durdurmaz. Bu konuda idare mahkemelerinin
verdiği kararlar kesindir.
İdarî para cezalarının ödenme süresi ve tahsili
MADDE 27. İdarî para cezalarının ödenme süresi
cezanın tebliği tarihinden itibaren otuz gündür.
Ceza vermeye yetkili merciler tarafından, Bakanlıkça bastırılan
ve dağıtılan makbuz karşılığında verilen para cezaları, ilgilileri
tarafından mahallin en büyük mal memurluğuna yatırılır. Yatırılan
paranın % 80'i ilgili belediyeye takip eden ay içinde aktarılır.
Bu para, tahsisi mahiyette olup amacı dışında kullanılamaz.
Bu Kanuna göre verilecek idarî para cezalarında kullanılacak
makbuzların şekli, dağıtımı ve kontrolü ile ilgili esas ve usuller
yönetmelikle belirlenir.
Öngörülen süre içinde ödenmeyen para cezaları, gecikme zammı
ile birlikte 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında
Kanun hükümlerine göre tahsil edilir.
Cezalar
MADDE 28. Bu Kanun hükümlerine aykırı davrananlara
aşağıdaki cezalar verilir:
a) 4 üncü maddenin (k) bendinin ikinci cümlesi hükmüne aykırı
davrananlara, hayvan başına ikiyüzellimilyon lira idarî para
cezası.
b) 5 inci maddenin birinci, ikinci, üçüncü ve altıncı fıkralarında
öngörülen hayvanların sahiplenilmesi ve bakımı ile ilgili yasaklara
ve yükümlülüklere uymayan ve alınması gereken önlemleri almayanlara
hayvan başına ellimilyon lira, yedinci fıkrasında öngörülen
yükümlülük ve yasaklara uymayanlara hayvan başına yüzellimilyon
lira idarî para cezası.
c) 6 ncı maddenin birinci fıkrasına aykırı hareket edenlere
hayvan başına beşyüzmilyon lira idarî para cezası.
d) 7 nci maddede yazılan cerrahi amaçlı müdahaleler ile ilgili
hükümlere aykırı davrananlara hayvan başına yüzellimilyon lira
idarî para cezası.
e) 8 inci maddenin birinci fıkrasında yazılı, bir hayvan neslini
yok edecek müdahalede bulunanlara hayvan başına yedibuçukmilyar
lira idarî para cezası; ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarına
uymayanlara hayvan başına birmilyar lira idarî para cezası.
f) 9 uncu maddede ve çıkarılacak yönetmeliklerinde belirtilen
hususlara uymayanlara hayvan başına ikiyüzellimilyon lira; yetkisi
olmadığı halde hayvan deneyi yapanlara hayvan başına birmilyar
lira idarî para cezası.
g) 10 uncu maddede belirtilen hayvan ticareti izni almayanlara
ve bu konudaki yasaklara ve yönetmelik hükümlerine aykırı davrananlara
ikimilyarbeşyüzmilyon lira idarî para cezası.
h) 11 inci maddenin birinci fıkrasındaki eğitim ile ilgili yasaklara
aykırı davrananlara birmilyarikiyüzellimilyon lira, ikinci fıkrasına
aykırı davrananlara hayvan başına birmilyarikiyüzellimilyon
lira idarî para cezası.
ı) 12 nci maddenin birinci fıkrasına aykırı hareket edenlere
hayvan başına beşyüzmilyon lira; ikinci fıkrasına aykırı hareket
edenlere hayvan başına birmilyarikiyüzellimilyon lira idarî
para cezası.
j) 13 üncü madde hükümlerine aykırı davrananlara, öldürülen
hayvan başına beşyüzmilyon lira idarî para cezası, aykırı davranışların
işletmelerce gösterilmesi halinde öldürülen hayvan başına birmilyarikiyüzellimilyon
lira idarî para cezası.
k) 14 üncü maddenin (a), (b), (c), (d), (e), (g), (h), (ı),
(j) ve (k) bentlerine aykırı davrananlara ikiyüzellimilyon lira
idarî para cezası; (f) ve (l) bentlerine aykırı davrananlara
hayvan başına ikimilyarbeşyüzmilyon lira idarî para cezası verilir,
kesilmiş ve canlı hayvanlara el konulur.
l) RTÜK’ün takibi sonucunda 20 nci maddeye aykırı hareket ettiği
tespit edilen ulusal radyo ve televizyon kurum ve kuruluşlarına
maddenin ihlal edildiği her ay için beşmilyar lira idarî para
cezası.
m) 21 inci maddeye aykırı hareket edenlere hayvan başına ikiyüzellimilyon
lira idarî para cezası.
n) 22 nci maddeye uymayanlara, hayvanat bahçelerinde kötü şartlarda
barındırdıkları hayvan başına altıyüzmilyon lira idarî para
cezası.
o) 23 üncü maddeye aykırı hareket edenlere hayvan başına ikimilyarbeşyüzmilyon
lira idarî para cezası.
Bu maddenin (b) bendinde atıfta bulunulan 5 inci maddenin birinci,
ikinci ve beşinci fıkraları ile (o) bendi dışında kalan fiillerin,
veteriner hekim, veteriner sağlık teknisyeni, hayvan koruma
gönüllüsü, hayvan koruma derneği üyeleri, hayvan koruma vakfı
üyeleri, hayvan toplama, gözetim altına alma, bakma, koruma
ile görevlendirilmiş olan kişilerce işlenmesi halinde verilecek
ceza iki kat artırılarak uygulanır.
Bu maddede yazılı idarî para cezaları, her takvim yılı başından
geçerli olmak üzere, o yıl için 4.1.1961 tarihli ve 213 sayılı
Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca
tespit ve ilân edilen yeniden değerleme oranında artırılarak
uygulanır.
BEŞİNCİ KISIM
Çeşitli, Son ve Geçici Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Birden fazla hükmün ihlâli
MADDE 29. Bu Kanunda suç olarak öngörülen fiiller
başka kanunlara göre de suç ise, en ağır cezayı gerektiren kanun
hükümleri uygulanır.
Fiili ile bu Kanunun birden fazla hükmünü ihlal edenlere daha
ağır olan ceza verilir.
Fiillerin tekrarı
MADDE 30. Bu Kanunda, ceza hükmü altına alınmış
fiillerin tekrarı halinde para cezaları bir kat, daha fazla
tekrarı halinde üç kat artırılarak verilir.
İKİNCİ BÖLÜM
Son ve Geçici Hükümler
Saklı hükümler
MADDE 31. 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu,
3285 sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanunu, 4631 sayılı Hayvan
Islahı Kanunu ile 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu hükümleri saklıdır.
GEÇİCİ MADDE 1. Bu Kanunun 14 üncü maddesinin
(l) bendinde belirtilen hayvanlardan, yurda bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten önce sokulmuş olanların sahipleri; üç ay içerisinde
hayvan koruma kurullarına bildirimde bulunarak bunları kayıt
altına aldırmak; altı ay içerisinde kısırlaştırarak kısırlaştırıldıklarına
ilişkin belgeleri il hayvan koruma kurullarına teslim etmek
zorundadırlar.
GEÇİCİ MADDE 2. Bu Kanun gereğince çıkarılması
gerekli bulunan yönetmelikler, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren bir yıl içinde hazırlanır.
Yürürlük
MADDE 32. Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 33. Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu
yürütür.
30/6/2004
